Opus Dei (łac. Dzieło Boże) jest katolicką, niezależną od granic terytorialnycy, prałaturą personalną, założoną w 1928 roku przez hiszpańskiego księdza Josemaríę Escrivę de Balaguera, który w 2002 roku został kanonizowany przez Jana Pawła II.

Josemaría Escriva urodził się 9 stycznia 1902 roku w Barbastro, małym miasteczku w Aragonii (Hiszpania), w religijnej i zamożnej rodzinie. Był drugim z sześciorga dzieci. W dzieciństwie przeżył kilka osobistych tragedii – czworo jego rodzeństwa zmarło w młodym wieku, a w 1915 roku rodzina popadła w problemy finansowe, co zmusiło ich do przeprowadzki do Logrno. Jako młody chłopak Josemaría zaczął odczuwać głębokie powołanie duchowe. Decyzja o wstąpieniu do seminarium zapadła, gdy ujrzał ślady bosych mnichów w śniegu. Zainspirowało go to do oddania życia Bogu. W 1920 roku wstąpił do seminarium duchownego w Logrono, a następnie studiował w Saragossie. W 1924 roku, po śmierci ojca, Josemaría musiał przejąć opiekę nad rodziną, jednocześnie kontynuując studia. Został wyświęcony na kapłana 28 marca 1925 roku.

2 października 1928 roku, w czasie rekolekcji w Madrycie, Escriva miał wizję, w której zrozumiał swoje powołanie do założenia nowego ruchu w Kościele. Opus Dei miało propagować świętość w codziennym życiu, szczególnie poprzez pracę zawodową. Wszyscy ludzie mogą osiągnąć świętość poprzez codzienną pracę i zwyczajne życie. Świętość nie jest zarezerwowana tylko dla duchowieństwa, ale dostępna dla każdego wiernego.

W latach 60 Escriva przeprowadził się do Rzymu, aby zbliżyć się do Stolicy Apostolskiej i nadzorować rozwój Opus Dei na świecie. Jest autorem zbiory 999 maksym duchowych, które stały się jednym z najbardziej znanych dzieł Opus Dei i swoistym katechizmem dla tej organizacji,

Zmarł niespodziewanie na atak serca 26 czerwca 1975 roku w Rzymie.

Opus Dei działa obecnie w ponad 80 krajach i liczy około 90 tysięcy członków. Na czele Opus Dei stoi mianowany przez Papieża prałat Fernando Ocáriz, który ma swojego wikariusza generalnego oraz innych współpracowników odpowiedzialnych za administrację a członkowie tej organizacji dzielą się na :

Numerariuszy i są to członkowie świeccy, którzy składają śluby celibatu i żyją w celibacie, najczęściej mieszkając we wspólnotach Opus Dei.

Supernumerariuszy, stanowiących większość świeckich i często żonatych członków żyjących w swoich domach i wypełniających duchowość Opus Dei w codziennym życiu.

Przyłączeni – podobni do numerariuszy, ale zwykle nie mieszkają w ośrodkach Opus Dei.

Kapłani Prałatury – księża wyświęceni z numerariuszy, którzy służą duchowo członkom.

Współpracownicy – osoby, które nie są formalnymi członkami, ale wspierają Opus Dei, np. poprzez modlitwę czy działalność społeczną.

Opus Dei finansuje się z dobrowolnych składek swoich członków, darowizn oraz działalności związanej z projektami edukacyjnymi i społecznymi. Członkowie, szczególnie numerariusze, przekazują część swoich dochodów na działalność Dzieła. Organizacja prowadzi liczne inicjatywy, takie jak szkoły, uniwersytety i centra kulturalne, które często mają niezależne źródła finansowania. Opus Dei utrzymuje, że działa w pełnej zgodności z przepisami prawa co nie zawsze jest takie oczywiste jak chociażby w przypadku 100 milionów dla „księdza O” przyznanych mu przez Marcina Romanowskiego z publicznych środków Funduszu Sprawiedliwości.

Opus Dei, znane z obecności w globalnej polityce, spotyka się coraz częściej z kontrowersjami, zwłaszcza dotyczącymi swoich wpływów ma propagowanie i utrwalanie skrajnie konserwatywnych wartości katolickich.