
Konstytucja to podstawowy akt prawny określający zasady funkcjonowania państwa oraz prawa i wolności obywateli. Konstytucja jest najwyższym aktem prawnym w hierarchii prawa danego państwa i służy jako podstawa dla innych aktów prawnych, takich jak ustawy czy akty wykonawcze.
Konstytucja zawiera zwykle informacje na temat struktury i organizacji władz państwowych, ich kompetencji i relacji między nimi. Określa również prawa i wolności obywateli oraz sposób ich ochrony.
Konstytucje mogą mieć różny charakter i kształt w zależności od kraju i systemu politycznego. Niektóre konstytucje, np. konstytucja USA, opierają się na silnej ochronie praw jednostki i równej władzy trzech gałęzi władzy, podczas gdy inne, np. konstytucja Chin, przypisują większą rolę rządowi i partii rządzącej.
Konstytucje są zwykle uchwalane przez specjalne organy, takie jak konstytuanty lub zgromadzenia konstytucyjne, a ich zmiana wymaga zwykle specjalnej procedury prawnej, co ma na celu zapewnienie ich trwałości i stabilności.
W ostatnich latach , większość najbardziej uznawanych polskich autorytetów prawniczych wskazuje, że zawarte w Konstytucji zasady jej przestrzegania, są ignorowane i naruszane, czyli mówią wprost, że Konstytucja jest łamana.
Łamanie konstytucji, która jest najwyższym aktem prawnym w danym kraju, polega na nieprzestrzeganiu jej postanowień, głównie przez organy aktualnej władzy państwowej.
Łamanie konstytucji może przybierać różne formy, na przykład:
- uchwalanie lub wydawanie aktów prawnych, które są sprzeczne z Konstytucją.
- niedopełnianie obowiązków przez organy władzy publicznej określonych w Konstytucji.
- nadużywanie władzy przez organy władzy publicznej lub jej przedstawicieli, co prowadzi do naruszania praw i wolności obywateli chronionych przez Konstytucję.
- ignorowanie wyroków sądów konstytucyjnych lub ich nieprzestrzeganie.
Przykłady ustaw, uznawane przez niektórych ekspertów za niezgodne z konstytucją:
- Ustawa o Trybunale Konstytucyjnym z 2015 roku, która wprowadzała zasady wyboru i kadencji sędziów TK oraz ograniczała ich uprawnienia.
- Ustawa o Sądzie Najwyższym z 2017 roku, która zmieniła wiek emerytalny sędziów SN i umożliwiła Ministrowi Sprawiedliwości skrócenie kadencji sędziów SN.
- Ustawa o Krajowej Radzie Sądownictwa z 2017 roku, która wprowadzała zmiany w trybie powoływania członków KRS i w zasadach odwoływania sędziów.
- Używanie programu szpiegującego Pegasus przez państwowe służby jest bardzo kontrowersyjne i budzi liczne wątpliwości z punktu widzenia przestrzegania praw i wolności obywatelskich, w tym prawa do prywatności, które jest zagwarantowane w Konstytucji RP. Konstytucja RP gwarantuje przecież ochronę prywatności, w tym ochronę tajemnicy korespondencji oraz innych form komunikacji, a także zapewnia prawo do ochrony danych osobowych. Z kolei art. 51 Konstytucji RP stanowi, że każdy ma prawo do ochrony swojego życia prywatnego, rodzinnego, osobistego i domowego. Z tego powodu, używanie programu Pegasus w celu szpiegowania obywateli jest więc sprzeczne z Konstytucją RP, ponieważ narusza prawa i wolności obywatelskie, w tym prawo do prywatności i ochrony danych osobowych.
Łamanie Konstytucji jest poważnym naruszeniem prawa i może prowadzić do poważnych konsekwencji prawnych i politycznych.
Należy jednak podkreślić, że ocena zgodności ustaw z konstytucją należy do kompetencji Trybunału Konstytucyjnego, a nie pojedynczych ekspertów. Jednakże ocena, czy Trybunał Konstytucyjny działa zgodnie z Konstytucją RP, jest także przedmiotem sporu i kontrowersji. Niektórzy eksperci i organizacje pozarządowe twierdzą, że działania Trybunału w ostatnich latach były niezgodne z Konstytucją i miały na celu umocnienie władzy wykonawczej kosztem podmiotowości sądów i ochrony praw obywateli.
Najbliższa przyszłość przyniesie ostateczne rozwiązanie tych sporów albo tylko represyjnie wytłumi je na jakiś kolejny czas.