W książce Zbigniewa Załuskiego „Siedem grzechów głównych” pojawia się pojęcie „chciejstwo”, które odgrywa ważną rolę w jego analizie narodowych wad.

„Chciejstwo” to termin, który Załuski używa, aby opisać pewną specyficzną cechę charakteru Polaków, związaną z irracjonalnym myśleniem życzeniowym i postawą, w której chęci i marzenia są stawiane ponad realnymi możliwościami i działaniem.

Autor krytykuje tę skłonność do myślenia życzeniowego, polegającą na tym, że Polacy często wolą wierzyć w to, co chcieliby, aby było prawdą, zamiast konfrontować się z rzeczywistością i jej wyzwaniami. Zamiast planować i działać zgodnie z realistycznymi założeniami, społeczeństwo często wybiera nierealne cele lub żyje w przekonaniu, że problemy same się rozwiążą.

„Chciejstwo” to dla Załuskiego jedna z kluczowych barier dla rozwoju i sukcesu, zarówno na poziomie indywidualnym, jak i narodowym. Ten sposób myślenia utrudnia racjonalne podejmowanie decyzji, prowadzi do porażek i niepowodzeń, a jednocześnie jest głęboko zakorzeniony w mentalności narodowej, co Załuski stara się w swojej książce zrozumieć i wyjaśnić.

Kilkadziesiąt lat wcześniej Tadeusz Boy-Żeleński w swoich esejach i felietonach równie często krytykował różne wady i przywary Polaków, w tym także „chciejstwo”. Używał tego terminu, aby opisać postawę ludzi, którzy mają wielkie pragnienia i ambicje, ale nie podejmują odpowiednich działań, aby je zrealizować. Jest to postawa wyrażania chęci bez pokrycia ich konkretnymi, praktycznymi działaniami.

Boy-Żeleński odnosił to pojęcie również do sfery publicznej i politycznej w Polsce, krytykując brak konsekwencji, powierzchowność oraz tendencję do wyrażania wielkich planów, które często nie były poparte realnym działaniem ani przygotowaniem. Jego przenikliwa krytyka polskiego społeczeństwa miała na celu zmotywowanie do zmiany tej mentalności, by od marzeń i „chciejstwa” przejść do rzeczywistego, skutecznego działania.

Ale czy w Polsce jest to praktycznie możliwe ?